ذكر وقايع سال صد و هشتاد و يكم از رحلت خير البشر [ 180 الف ] در اين سال ، مردى از سواد عراق عرب كه او را « ثروان بن سيف » گفتندى با جمعى كثير كه بر وى جمع آمده بودند - خروج كرد و بسيار افساد نمود . « 1 » هارون الرّشيد طوق بن مالك را به دفع او نامزد نمود . طوق متوجّه آن صوب گشت و بعد از كارزار بسيار فتح كرد و اكثر متابعان ثروان به قتل رسيد و او با بقيّة السّيف چندى گريخته به جبال آن بلاد متحصّن شد . و هم در اين سال ، ابو الوليد نام شخصى ، در شام خروج كرد . از دار الخلافه يحيى بن معاذ به دفع او مقرّر شد . بعد از دفع آن ، امارت شام به يحيى مذكور قرار گرفت . و در اين سال ، برقى عظيم در بغداد پديد آمد كه قبل از اين هرگز كسى ياد نداشت . و از جمله وقايع اين سال آنكه يزيد بن مخلّد با ده هزار سوار به غزوهء اهل روم رفت . اهل روم جماعتى كثير را در كمين يزيد داشتند تا آنكه يزيد خالى الذّهن در ميان درّهء تنگ درآمد . پس ايشان از اطراف و جوانب درآمده تمامى آن جماعت را به قتل رسانيدند . و يزيد بن مخلّد با پنجاه هزار ايشان گريخته به طرسوس آمد « 2 » . چون هارون الرّشيد از اين واقعه خبر يافت هرثمة بن أعين و مسرور خادم را با سى هزار كس به غزوهء روم تعيين نمود و خود نيز متعاقب ايشان به طريق شكار متوجّه آن جانب شد تا آنكه به موضع حدث كه قريب به ثغور روم بود ، رسيد و حكم كرد تا جميع كنايس يعنى عبادتخانه‌هاى روم را ويران كنند و اهل ذمّه را بتمامه فرمود تا در لباس ، از اهل اسلام به علامتى كه دلالت بر ذلّت و خوارى كند متميّز باشند .

--> ( 1 ) . محلّ خروج ثروان ناحيهء حولايا بود . ( 2 ) . ابن أثير مىنويسد : « يزيد همراه پنجاه تن از همراهانش كشته شد . » - الكامل ، ج 10 ، ص 145 .